Russische meisjes zijn in hun tienerjaren net als overal ter wereld kauwgum kauwende luidruchtige pubers, uitzonderingen daargelaten natuurlijk. Rond hun twintigste bereiken ze de huwbare leeftijd en zie je ze zwaar opgemaakt, geparfumeerd en op hele hoge hakken met hun vriendje of verloofde flaneren. Hij, op sportschoenen en met een matje in de nek, draagt beleeft haar handtas en zij het bosje chrysanten dat hij voor haar gekocht heeft. Als dertiger gaan ze op in werk en gezin. Maar rond hun veertigste gebeurt er iets vreemds; het schijnt mij toe dat de Russische vrouwen dan de vrouwelijkheid, die eerder zo nadrukkelijk is tentoongespreid, verliezen. Je ziet ze dan nog slechts in strenge synthetische mantelpakken of gemakkelijke huiskleding uitdijen en oud worden.
Vera, die nu in de kerk in Lezje werkt, is zo ongeveer hetzelfde overkomen. Ze kwam op haar vijftiende naar St Petersburg, werkte daar als verpleegster, trouwde met een tekenleraar en icoonschilder en bracht met hem een zoon en een dochter ter wereld. Toen haar man haar verliet is ze om niet gek te worden nog harder gaan werken. Nu vindt je haar in jeans en windjack in de kerk waar ze met vredige koormuziek op de achtergrond dagenlang koperen kandelaars zit op te poetsen. Met de Oezbeekse arbeiders in de kerk gaat ze op kameraadschappelijke wijze om terwijl ik, dertig jaar jonger, opdringerig door hen wordt aangestaard. Maar het lijkt alsof Vera, volkomen zelfbeheerst, op een dag haar vrouwelijkheid zogezegd aan de wilgen heeft gehangen.
Als we op zekere avond de banja hebben opgestookt om een heet stoombad te nemen, verwacht ik dat we er samen in zullen gaan om elkaar met de twijgenbosjes op de rug te slaan. Maar Vera is terughoudend. Pas na een paar keer vragen verteld ze waarom. Ze heeft borstkanker gehad en één van haar borsten is geamputeerd. Ik hoor een paar maal het woord `bang’ in haar verhaal. Ik denk eerst dat ze zichzelf ervoor schaamt, maar begrijp later dat ze vooral bezorgd is dat ìk bang zal zijn van de prothese. Het is in Rusland niet iets waar je gemakkelijk over praat. Intieme onderwerpen, vooral die op het seksuele vlak liggen, worden liever binnenskamers gehouden. Ik probeer in gebrekkig Russisch uit te leggen dat het mij helemaal niet stoort en krijg haar uiteindelijk mee in de banja. In de zengende hitte in het houten gebouwtje houdt ze alsnog netjes haar hemd aan. Ik dring erop aan dat ze het uittrekt en gelukkig voelt ze zich vijf minuten later genoeg op haar gemak. Na het banja incident zijn Vera en ik als oude vriendinnen met elkaar. Ik wil daarom nog toevoegen dat, mocht het verhaal dat ik heb opgeschreven haar ooit bereiken, ik niet de bedoeling heb om haar ermee te kijk te zetten. Ik wil er juist mee zeggen dat ze voor mij als vrouw een voorbeeld is geweest.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten